SMART doelen: betekenis, stappenplan en 10 voorbeelden

In het kort: een SMART doel is een doel dat Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden is. Door een doel SMART te formuleren, weet iedereen precies wat er bereikt moet worden, hoe je ziet of het gelukt is en wanneer het klaar moet zijn. Hieronder vind je de betekenis van elke letter, tien voorbeelden van SMART doelen voor werk en ontwikkeling, en de fouten die je het beste kunt vermijden.

“Ik wil beter worden in communiceren.” Het is een goed voornemen, maar geen goed doel. Wat is beter? Hoe merk je dat? En wanneer kijk je terug? Juist bij doelen in een functioneringsgesprek of ontwikkelplan zie je dit vaak: het doel klinkt goed, maar een jaar later weet niemand meer of het gehaald is.

Met de SMART-methode maak je van een voornemen een doel waar je echt mee verder kunt. In deze blog lees je wat SMART doelen zijn, hoe je ze formuleert en vind je voorbeelden die je direct kunt gebruiken.

Wat zijn SMART doelen?

SMART is een methode om doelen zo concreet mogelijk te formuleren. Het woord is een afkorting van vijf eisen waaraan een goed doel voldoet. De methode wordt vaak toegeschreven aan George Doran, die het in 1981 beschreef voor managementdoelen. Inmiddels wordt SMART gebruikt in organisaties, het onderwijs en de zorg, en voor persoonlijke doelen.

Het idee is eenvoudig: hoe concreter een doel, hoe groter de kans dat je het haalt. En hoe makkelijker het is om er samen op terug te kijken.

Waar staat SMART voor?

Letter Betekenis Vraag die je stelt
S Specifiek Wat wil je precies bereiken, en wie is erbij betrokken?
M Meetbaar Hoe zie je dat het doel is bereikt?
A Acceptabel Staan de betrokkenen achter het doel?
R Realistisch Is het haalbaar met de tijd en middelen die er zijn?
T Tijdgebonden Wanneer moet het doel bereikt zijn?

Over de A bestaan verschillende versies. Je ziet ook “aanwijsbaar” (wie is verantwoordelijk?), “ambitieus” of “afgesproken”. Kies de variant die het beste past bij hoe jouw organisatie werkt, en gebruik die dan consequent.

SMART doel formuleren in vijf stappen

  1. Begin bij wat je wilt bereiken. Schrijf het voornemen op zoals het in je hoofd zit, bijvoorbeeld “beter presenteren”.
  2. Maak het specifiek. Wat bedoel je precies? Bijvoorbeeld: “Ik presenteer in het maandelijkse teamoverleg zelfstandig de resultaten van mijn project.”
  3. Maak het meetbaar. Hoe zie je dat het lukt? Bijvoorbeeld: “Collega’s geven mijn presentatie gemiddeld minimaal een 7,5 in een korte peiling.”
  4. Toets of het acceptabel en realistisch is. Wil jij dit, wil je leidinggevende dit, en is het haalbaar naast het andere werk?
  5. Koppel er een datum aan. Bijvoorbeeld: “voor 1 juni”.

Het resultaat: “Voor 1 juni presenteer ik in het maandelijkse teamoverleg zelfstandig de resultaten van mijn project, en geven collega’s mijn presentatie gemiddeld minimaal een 7,5.”

10 voorbeelden van SMART doelen

SMART doelen voor werk

  • Voor 31 maart is de doorlooptijd van offertes teruggebracht van tien naar vijf werkdagen.
  • In het tweede kwartaal beantwoord ik 90 procent van de klantvragen binnen één werkdag.
  • Voor 1 september is het verzuim in mijn team gedaald van 6 naar 5 procent, door elke maand een verzuimgesprek te voeren met medewerkers die vaker dan twee keer ziek waren.
  • Voor het einde van het jaar heeft elke nieuwe medewerker binnen een week een vaste buddy en na drie maanden een evaluatiegesprek gehad.

SMART doelen voor ontwikkeling

  • Voor 1 juli rond ik de cursus projectmanagement af en leid ik daarna zelf een klein project.
  • In de komende zes maanden vraag ik na elk klantgesprek feedback aan mijn collega en bespreek ik de rode draad in mijn bila.
  • Voor 1 oktober kan ik zelfstandig een Excel-analyse maken van de verzuimcijfers, zonder hulp van een collega.

SMART doelen voor leidinggevenden

  • Vanaf januari voer ik met elk teamlid elke twee weken een bila van een half uur, en sla ik er maximaal één per kwartaal over.
  • Voor 1 mei heeft mijn team samen drie afspraken gemaakt om de werkdruk te verlagen, en meten we in juni opnieuw.
  • In het komende jaar vraag ik twee keer feedback van mijn team op mijn manier van leidinggeven.

Preview van de whitepaper Ambitie in deeltijd

Gratis whitepaper

Ambitie in deeltijd

Hoe je ambitie en minder uren combineert: de cijfers, vier ontwerpprincipes en een gesprekskaart.

Download de whitepaper

SMART doelen in het functioneringsgesprek

SMART doelen zijn vooral nuttig in de gesprekscyclus. In het functioneringsgesprek spreek je samen doelen af. Omdat ze SMART zijn, kun je er in het volgende gesprek eerlijk op terugkijken: is het doel gehaald, en zo niet, waarom niet?

Werk je met een doorlopende gesprekscyclus, dan bespreek je de voortgang tussendoor. Zo stuur je bij voordat het te laat is. Lees ook hoe je het hele jaar door feedback organiseert.

Veelgemaakte fouten bij SMART doelen

  • Te veel doelen. Drie tot vijf doelen per periode is genoeg. Met tien doelen lukt er vaak geen enkele echt.
  • Alleen meten wat makkelijk te meten is. Het aantal trainingen zegt weinig. Kijk liever naar wat er verandert in het werk.
  • Doelen opleggen. Een doel dat niet acceptabel is voor de medewerker, wordt zelden gehaald. Formuleer doelen samen.
  • Vergeten terug te kijken. Een SMART doel heeft alleen zin als je er later op terugkomt.
  • Doelen die niet bijstellen. Verandert de situatie, pas het doel dan aan. Dat is geen falen, maar goed bijsturen.

SMART en andere doelmethoden

SMART is niet de enige manier om doelen te stellen. Sommige organisaties werken met OKR’s (Objectives and Key Results): een inspirerend doel met drie tot vijf meetbare resultaten. Ook wordt soms SMARTER gebruikt, met E voor evalueren en R voor herzien. Welke methode je ook kiest, de kern is hetzelfde: maak duidelijk wat je wilt bereiken en hoe je ziet dat het gelukt is. Lees meer over hoe performance management daarbij helpt.

Veelgestelde vragen over SMART doelen

Waar staat SMART voor?

Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden.

Wat is een voorbeeld van een SMART doel?

“Voor 31 maart is de doorlooptijd van offertes teruggebracht van tien naar vijf werkdagen.” Het is specifiek, meetbaar, haalbaar en heeft een einddatum.

Hoeveel SMART doelen moet je stellen?

Drie tot vijf per periode. Dan blijft er aandacht voor elk doel.

Wat is het verschil tussen een doel en een SMART doel?

Een gewoon doel beschrijft een richting, zoals “beter communiceren”. Een SMART doel maakt concreet wat je bereikt, hoe je het meet en wanneer.

Conclusie

SMART doelen maken van een goed voornemen een doel waar je echt mee verder kunt. Formuleer ze samen, houd het bij een paar doelen en kijk er regelmatig op terug. Dan worden doelen geen afvinklijst, maar een houvast voor ontwikkeling.

Met Deepler zie je per team hoe het staat met werkdruk, samenwerking en ontwikkeling, zodat doelen aansluiten op wat er echt speelt. Vraag een demo aan.

Icoon van Deepler 360

Hoe zien collega's jou?

Vergelijk je zelfbeeld met de blik van een collega in de gratis 360 mini-analyse.

Verder verdiepen?

Download een van onze gratis whitepapers over luisteren in organisaties.

Nieuwe artikelen over luisteren in je inbox

Praktische inzichten voor HR en leidinggevenden. Afmelden kan altijd.

Over de auteur

Deepler

Deepler

Redactie Deepler

Deepler helpt organisaties beter presteren door beter te luisteren. Met Deepler Research, Deepler 360, Deepler Journeys en Deepler Culture vertalen we de stem van medewerkers naar concrete verbeteringen voor teams en leidinggevenden.

Deepler 360

Feedback structureel organiseren in je teams?

Ontdek hoe Deepler 360 feedback van collega’s gestructureerd ophaalt en bespreekbaar maakt.

Deepler

Beter presteren door beter luisteren

Ontdek hoe Deepler organisaties helpt om naar medewerkers te luisteren en er direct iets mee te doen.