Een likertschaal is een antwoordschaal waarmee respondenten aangeven in hoeverre ze het eens zijn met een stelling, bijvoorbeeld van “helemaal oneens” tot “helemaal eens”. De schaal is vernoemd naar de Amerikaanse psycholoog Rensis Likert en wordt veel gebruikt in medewerkersonderzoek, klanttevredenheidsonderzoek en wetenschappelijk onderzoek.
Wie een vragenlijst opstelt, ontkomt bijna niet aan de likertschaal. Het is een eenvoudige manier om meningen en ervaringen meetbaar te maken. Toch gaat er veel mis: te veel antwoordopties, onduidelijke stellingen of verkeerde conclusies bij de analyse. In dit artikel lees je wat een likertschaal is, zie je voorbeelden en krijg je tips om er een betrouwbare vragenlijst mee te maken.
Wat is een likertschaal?
Een likertschaal bestaat uit een reeks stellingen over hetzelfde onderwerp. Bij elke stelling kiest de respondent een antwoord op een geordende schaal, meestal van oneens naar eens. Door de antwoorden op meerdere stellingen samen te nemen, meet je een onderliggend begrip, zoals werkplezier, betrokkenheid of tevredenheid over een dienst.
Het grote voordeel is dat respondenten niet alleen ja of nee kunnen zeggen, maar ook kunnen aangeven hoe sterk ze iets vinden. Dat geeft een genuanceerder beeld dan een simpele ja-neevraag.
Wat is het verschil tussen een likert-item en een likertschaal?
Strikt genomen is een likert-item één stelling met een antwoordschaal. Een likertschaal is de combinatie van meerdere items die samen één begrip meten. In de praktijk worden beide termen door elkaar gebruikt. Het onderscheid is vooral belangrijk bij de analyse: één item zegt iets over één aspect, een schaal van meerdere items geeft een betrouwbaarder beeld van het onderliggende begrip.
Welke voorbeelden van een likertschaal zijn er?
5-puntsschaal
De meest gebruikte variant:
- Helemaal oneens
- Oneens
- Neutraal
- Eens
- Helemaal eens
7-puntsschaal
Geeft meer nuance:
- Helemaal oneens
- Oneens
- Enigszins oneens
- Neutraal
- Enigszins eens
- Eens
- Helemaal eens
Andere varianten
Naast instemming kun je met dezelfde opbouw ook andere dingen meten:
- Frequentie: nooit, zelden, soms, vaak, altijd.
- Tevredenheid: zeer ontevreden tot zeer tevreden.
- Belang: helemaal niet belangrijk tot zeer belangrijk.
- Kans: zeer onwaarschijnlijk tot zeer waarschijnlijk.
Hoe zien likertvragen in een medewerkersonderzoek eruit?
Een paar voorbeeldstellingen die je met een likertschaal kunt meten:
- Ik heb genoeg tijd om mijn werk goed te doen.
- Mijn leidinggevende geeft mij regelmatig feedback.
- Ik weet wat er van mij wordt verwacht.
- Ik voel me vrij om fouten te melden in mijn team.
- Ik zie mezelf over twee jaar nog bij deze organisatie werken.
Merk op dat elke stelling over één onderwerp gaat en dat de respondent er uit eigen ervaring iets over kan zeggen.
Hoeveel antwoordopties kies je?
Er is geen perfect aantal, maar een paar vuistregels helpen:
- Vijf punten is voor de meeste vragenlijsten een goede balans tussen nuance en eenvoud. Respondenten begrijpen de schaal direct.
- Zeven punten geeft meer nuance en is geschikt als respondenten goed geïnformeerd zijn over het onderwerp.
- Een even aantal punten, bijvoorbeeld vier of zes, dwingt een keuze af omdat er geen neutraal midden is. Dat kan nuttig zijn, maar kan ook irritatie oproepen bij mensen die echt neutraal zijn.
Kies één schaal en houd die vast door de hele vragenlijst. Wisselen tussen schalen maakt het lastiger om in te vullen en om te vergelijken.
Hoe schrijf je goede likertvragen?
- Eén onderwerp per stelling. “Mijn leidinggevende is behulpzaam en duidelijk” meet twee dingen tegelijk.
- Vermijd ontkenningen. “Ik ben niet ontevreden” is lastig te beantwoorden op een schaal van oneens tot eens.
- Gebruik eenvoudige taal. Schrijf zo dat iedereen in de organisatie de stelling direct begrijpt.
- Wees concreet. “Ik krijg de middelen die ik nodig heb voor mijn werk” is beter te beantwoorden dan “De organisatie ondersteunt mij”.
- Bied een uitweg. Voeg waar nodig “niet van toepassing” toe, zodat mensen niet gedwongen worden een mening te geven over iets wat ze niet kennen.
- Houd het kort. Hoe langer de vragenlijst, hoe groter de kans dat mensen op de automatische piloot gaan antwoorden.
Hoe maak je een vragenlijst met een likertschaal? Een stappenplan
- Bepaal wat je wilt meten. Kies het onderwerp en de onderdelen ervan, bijvoorbeeld werkdruk, samenwerking of leiderschap.
- Schrijf per onderdeel drie tot vijf stellingen. Meerdere stellingen over hetzelfde onderwerp geven een betrouwbaarder beeld dan één losse vraag.
- Kies één schaal. Bepaal het aantal punten en de labels, en gebruik die door de hele vragenlijst.
- Test de vragenlijst. Laat een paar mensen uit de doelgroep de vragen invullen en vraag of alles duidelijk is.
- Voeg een of twee open vragen toe. Zo hoor je ook waarom mensen een antwoord geven.
- Plan wat je met de uitkomsten doet. Bedenk vooraf hoe en met wie je de resultaten bespreekt. Een vragenlijst zonder opvolging ondermijnt het vertrouwen van respondenten.
Hoe analyseer je een likertschaal?
Likertantwoorden zijn ordinaal: de volgorde is duidelijk, maar de afstand tussen “eens” en “helemaal eens” is niet per se even groot als tussen “neutraal” en “eens”. Daarom zijn een paar analyses gebruikelijk:
- Verdeling van antwoorden. Welk percentage koos voor elk antwoord? Dit is het meest eerlijke beeld.
- Percentage positief. Tel “eens” en “helemaal eens” bij elkaar op. Dat is makkelijk te communiceren.
- Gemiddelde score. Veel gebruikt in de praktijk, vooral bij schalen van meerdere items. Gebruik het om trends en groepen te vergelijken, niet als absolute waarheid.
- Vergelijken tussen groepen en metingen. De echte waarde zit vaak in de verschillen tussen teams of tussen twee metingen.
Belangrijker dan de rekenmethode is wat je met de uitkomst doet. Bespreek de resultaten met de mensen die de vragenlijst invulden en vraag wat erachter zit.
Wat zijn de voor- en nadelen van een likertschaal?
Voordelen: eenvoudig te begrijpen en in te vullen, geschikt voor grote groepen, goed te vergelijken over tijd en tussen groepen.
Nadelen: respondenten kunnen geneigd zijn het midden te kiezen of sociaal wenselijk te antwoorden, en de schaal vertelt niet waarom iemand een antwoord geeft. Combineer likertvragen daarom met een of twee open vragen.
Een likertschaal in de praktijk
In Deepler Research zijn vragenlijsten kort en opgebouwd uit heldere stellingen met een vaste schaal, zodat medewerkers ze in een paar minuten invullen. Een slimme vervolgvraag haalt de reden achter een antwoord naar boven. Lees meer over survey software van Deepler Research of probeer zelf hoe een vragenlijst met stellingen werkt in de gratis werkdruktest.
Veelgestelde vragen
Is een 5- of 7-puntsschaal beter?
Voor de meeste vragenlijsten werkt een 5-puntsschaal goed: respondenten begrijpen hem direct en de antwoorden zijn makkelijk te interpreteren. Een 7-puntsschaal geeft meer nuance, maar vraagt meer van de invuller.
Is een likertschaal ordinaal of interval?
Een likert-item is strikt genomen ordinaal: de volgorde is duidelijk, maar de afstanden tussen de antwoorden zijn niet gegarandeerd gelijk. Schalen van meerdere items worden in de praktijk vaak als interval behandeld, bijvoorbeeld om gemiddelden te berekenen.
Moet een likertschaal een neutraal antwoord hebben?
Dat hangt af van je doel. Een neutraal midden laat mensen eerlijk aangeven dat ze geen uitgesproken mening hebben. Een schaal zonder midden dwingt een keuze af. Voor medewerkersonderzoek is een neutraal midden meestal de beste keuze.
Waar wordt de likertschaal voor gebruikt?
Voor het meten van meningen, ervaringen en houdingen. Denk aan medewerkersonderzoek, klanttevredenheidsonderzoek, cursusevaluaties en wetenschappelijk onderzoek.
Hoeveel stellingen heeft een goede likertschaal?
Meet je één begrip, zoals werkplezier of samenwerking, gebruik dan drie tot vijf stellingen. Dat is genoeg voor een betrouwbaar beeld en houdt de vragenlijst kort. Een complete vragenlijst met meerdere onderwerpen blijft het liefst onder de dertig stellingen, zodat mensen hem in een paar minuten kunnen invullen.
